سونوگرافی پیلور نوزاد؛ آمادگی و بررسی تنگی پیلور

تشخیص تنگی پیلور در نوزادان و شیرخواران با سونوگرافی

پیلور، مسیر خروجی معده به روده است. در تنگی هیپرتروفیک پیلور (HPS)، ضخیم‌شدن عضله این مسیر عبور شیر را دشوار می‌کند. سونوگرافی برای اندازه‌گیری عضله و کانال و مشاهده عبور محتویات معده به کار می‌رود. این بررسی بدون اشعه ایکس است. درخواست آن به معنی تشخیص قطعی بیماری نیست. [۱، ۲]

این خدمت در مرکز دکتر علی مستشفی، متخصص رادیولوژی با ۲۴ سال سابقه، با دستگاه‌های سامسونگ W10 و WS80 انجام می‌شود.

علائم تنگی پیلور و زمان مراجعه فوری

هر بالا آوردن شیر به معنی تنگی پیلور نیست؛ اما استفراغ‌های مکرر و رو به افزایش، به‌ویژه پرتابی، یا وزن‌گیری ناکافی باید توسط پزشک بررسی شوند. استفراغ سبز، بی‌حالی واضح، کاهش محسوس پوشک خیس یا ناتوانی در نگه‌داشتن شیر نیاز به ارزیابی فوری دارند؛ منتظر نوبت عادی سونوگرافی نمانید. استفراغ سبز علامت معمول تنگی پیلور نیست و می‌تواند نشان‌دهنده نوع دیگری از انسداد باشد. [۱، ۴]

عوارض تنگی پیلور و قدم بعدی پس از تشخیص

ادامه استفراغ می‌تواند به کم‌آبی، وزن‌گیری نامناسب و اختلال نمک‌های خون منجر شود. سونوگرافی شدت کم‌آبی یا وضعیت نمک‌های خون را تعیین نمی‌کند؛ پزشک بر اساس معاینه درباره آزمایش و درمان تصمیم می‌گیرد. اگر تنگی پیلور تأیید شود، ارزیابی جراحی کودکان لازم است؛ معمولاً ابتدا کم‌آبی و اختلالات خون اصلاح می‌شوند و سپس درمان جراحی انجام می‌شود. این تصمیم‌ها در مرکز درمانی گرفته می‌شوند، نه با تغییر خودسرانه شیر یا مصرف دارو در خانه. [۱]

ناشتایی پیش از سونوگرافی پیلور

ناشتا بودن شیرخوار یعنی در فاصله تعیین‌شده پیش از بررسی، شیر مادر یا شیر خشک نخورده باشد. زمان دقیق را هنگام نوبت‌گیری با مرکز هماهنگ کنید؛ در برخی دستورالعمل‌های بیمارستانی حدود سه ساعت فاصله توصیه شده است، در حالی که برخی مراکز مراجعه نزدیک وعده بعدی شیر را پیشنهاد می‌کنند. این مدت برای همه شیرخواران یکسان نیست. [۲، ۳]

هدف، فراهم‌کردن شرایط مناسب برای دیدن پیلور است؛ بااین‌حال ناشتایی خالی‌شدن معده را تضمین نمی‌کند، به‌ویژه اگر تنگی خروجی معده وجود داشته باشد. ناشتایی را خودسرانه طولانی نکنید. برای شیرخوار نارس، کم‌وزن یا دارای بیماری زمینه‌ای، دستور اختصاصی بگیرید. اگر مراجعه فوری لازم شده است، آن را برای تکمیل ناشتایی عقب نیندازید.

شیر و شیشه شیر را همراه بیاورید

شیر معمول کودک و شیشه شیر را همراه داشته باشید؛ ممکن است پزشک برای بررسی عبور شیر از پیلور، حین سونوگرافی درخواست شیر دادن کند. اگر کودک فقط شیر مادر می‌خورد، پیش از شروع اطلاع دهید. زمان و مقدار شیر یا هر مایع دیگر را پزشک مشخص می‌کند؛ اگر به علت احتمال انسداد دستور قطع تغذیه داده شده، همان دستور مقدم است. [۱، ۲، ۳]

چگونه شیرخوار را آرام کنیم؟

• آرامش کودک به ثبت تصاویر مناسب کمک می‌کند. پستانک همیشگی، پتوی آشنا، پوشک و لباس اضافه همراه بیاورید.
• کنار کودک بمانید و با صدای ملایم صحبت کنید: «من اینجام، کنارت می‌مونم.» اگر گریه کرد، خونسرد باشید و برای مکث یا تغییر وضعیت با پزشک همکاری کنید.
• اگر صدای یکنواخت مانند صدای سشوار قبلاً او را آرام کرده، فایل ضبط‌شده را در موبایل همراه داشته باشید؛ با هماهنگی بخش، کوتاه‌مدت، با صدای کم و دور از گوش پخش کنید. سشوار واقعی کنار شیرخوار روشن نکنید.
• برای کاهش زمان انتظار و هماهنگی نوبت با برنامه شیر خوردن، از قبل با منشی صحبت کنید؛ کوتاه‌شدن انتظار قابل تضمین نیست.

هنگام بررسی چه اتفاقی می‌افتد؟

روی پوست شکم ژل زده می‌شود و پروب به‌آرامی حرکت می‌کند. ممکن است کودک به پشت یا پهلو قرار گیرد و بررسی قبل و بعد از مقدار مشخصی شیر انجام شود. معمولاً حدود ۱۵ تا ۳۰ دقیقه زمان لازم است؛ گاهی مشاهده عبور محتویات یا بی‌قراری کودک بررسی را طولانی‌تر می‌کند. نسخه، تصاویر قبلی و زمان آخرین شیر خوردن را در اختیار پزشک بگذارید. [۲، ۳]

اگر نتیجه طبیعی یا نامشخص باشد

نتیجه باید همراه با علائم و معاینه تفسیر شود. در مراحل ابتدایی ممکن است سونوگرافی نامشخص باشد و با ادامه شک بالینی، پزشک تکرار بررسی را توصیه کند. طبیعی‌بودن پیلور به‌تنهایی علت استفراغ را مشخص نمی‌کند و به معنی اثبات رفلاکس نیست. پیگیری را مطابق نظر پزشک انجام دهید. [۱]

هماهنگی سونوگرافی پیلور در تهران

محل مراجعه: مؤسسه نورسا، تهران، خیابان شریعتی، بالاتر از حسینیه ارشاد، جنب درمانگاه کودکان ایران، پلاک ۱۱۰۷، طبقه هفتم. برای هماهنگی نوبت غیراورژانسی و دریافت دستور اختصاصی آمادگی، با ۰۹۳۵۳۳۳۳۲۷۹ تماس بگیرید و سن شیرخوار و نوع بررسی نوشته‌شده در نسخه را اعلام کنید.

برای مشاهده نقشه و ساعت کاری مرکز، راهنمای مراجعه به شعبه نورسا در شریعتی تهران را ببینید.

آموزش مرتبط

مطالعه مرتبط: نقش و محدودیت سونوگرافی در رفلاکس کودکان.

ویدئوی آشنایی با محیط سونوگرافی | خدمات سونوگرافی کودکان

منابع علمی

1. Royal Children’s Hospital — Pyloric stenosis
2. NSW Health — Ultrasound Paediatric Pyloric Stenosis
3. Goshen Health — Abdomen Pylorus: Patient Preparation
4. Royal Children’s Hospital — Vomiting

تاریخ بررسی منابع: ۱ نوامبر ۲۰۲۶ (۱۰ آبان ۱۴۰۵). این مطلب برای آموزش خانواده است؛ علائم به‌تنهایی تشخیص را مشخص نمی‌کنند و دستور آمادگی مرکز باید با وضعیت شیرخوار هماهنگ شود.