سونوگرافی کلیه و مثانه کودکان؛ آمادگی و معنی نتیجه

سونوگرافی کلیه و مثانه کودکان، اندازه و ظاهر این اندام‌ها را با امواج صوتی بررسی می‌کند. این بررسی اشعهٔ ایکس ندارد؛ اما نتیجهٔ آن باید همراه با علائم، معاینه و آزمایش‌های کودک تفسیر شود. آمادگی به نسخه و سن کودک بستگی دارد؛ پیش از مراجعه، دستور اختصاصی مرکز را دریافت کنید. [RadiologyInfo؛ NIDDK]

چرا پزشک برای کودک سونوگرافی کلیه درخواست می‌کند؟

ممکن است هدف، پیگیری تغییراتی باشد که در بارداری در کلیهٔ جنین دیده شده، بررسی گشادشدگی دستگاه جمع‌کنندهٔ ادرار، یا ارزیابی دستگاه ادراری پس از بعضی عفونت‌ها باشد. درخواست تصویربرداری لزوماً به معنی وجود بیماری شدید نیست. همهٔ کودکان پس از هر عفونت ادراری به یک برنامهٔ تصویربرداری یکسان نیاز ندارند؛ سن، تکرار عفونت و روند پاسخ به درمان در تصمیم پزشک مؤثرند. [CHOP؛ NICE NG224]

آمادگی سونوگرافی کلیه و مثانه کودکان

آیا کودک باید ناشتا باشد؟

برای بررسی جداگانهٔ کلیه و مثانه، بعضی مراکز مانند CHOP محدودیت غذایی ندارند؛ برخی مراکز دستور متفاوتی می‌دهند. اگر بررسی شکم هم در نسخه باشد، آمادگی ممکن است تغییر کند. بنابراین تعداد ساعت ثابتی برای همهٔ کودکان درست نیست. هنگام نوبت‌گیری، متن نسخه، سن، نوع تغذیه و بیماری زمینه‌ای را اعلام کنید. شیر، غذا یا داروی کودک را خودسرانه قطع نکنید. [CHOP؛ InsideRadiology / RANZCR]

مثانه چقدر پُر باشد؟

پر بودن مناسب مثانه به دیدن آن کمک می‌کند. مقدار و زمان نوشیدن را از مرکز بپرسید؛ دستور بزرگسالان را برای نوزاد اجرا نکنید. اگر کودک کنترل ادرار ندارد، محدودیت مصرف مایعات دارد یا از نگه‌داشتن ادرار ناراحت می‌شود، این موضوع را اطلاع دهید تا آمادگی با شرایط او تنظیم شود. [CHOP؛ RadiologyInfo]

اگر نسخه شامل شکم و لگن هم هست، راهنمای آمادگی سونوگرافی شکم و لگن کودکان را بخوانید. نسخه، گزارش‌های قبلی کلیه، آزمایش و کشت ادرارِ موجود و نام داروها را همراه بیاورید؛ هدف، مقایسهٔ وضعیت فعلی با اطلاعات قبلی است.

هنگام سونوگرافی چه اتفاقی می‌افتد؟

ژل روی پوست شکم و پهلو قرار می‌گیرد و پروب روی پوست حرکت می‌کند. ممکن است از کودک خواسته شود به پهلو بچرخد. سونوگرافی معمول کلیه و مثانه از روی پوست انجام می‌شود. اگر ناحیه دردناک است یا کودک از فشار پروب ناراحت می‌شود، همان موقع به تیم بگویید. [InsideRadiology / RANZCR؛ RadiologyInfo]

برای توضیح ساده می‌توانید بگویید: «با کمی ژل از کلیه‌ها و مثانه‌ات عکس می‌گیرند؛ اگر چیزی ناراحتت کرد به ما بگو.» پیش از مراجعه، انیمیشن اولین سونوگرافی کودک را با هم ببینید. این انیمیشن آشنایی عمومی با معاینه است و فیلم اختصاصی سونوگرافی کلیه نیست.

آیا سونوگرافی عفونت یا برگشت ادرار را تشخیص می‌دهد؟

عفونت ادراری: تشخیص بر پایهٔ شرح حال، معاینه و آزمایش ادرار است؛ کشت ادرار نیز در ارزیابی نقش دارد. سونوگرافی می‌تواند بعضی مشکلات ساختاری مرتبط را نشان دهد، اما جای آزمایش ادرار را نمی‌گیرد. [NIDDK]

برگشت ادرار از مثانه به سمت کلیه: سونوگرافی معمول، از جمله طبیعی بودن آن، به‌تنهایی برای رد یا تعیین درجهٔ این مشکل کافی نیست. پزشک در صورت نیاز بررسی دیگری مانند VCUG یا در مراکز دارای این امکان، ceVUS درخواست می‌کند. ceVUS بررسی متفاوتی است و با ورود مادهٔ کنتراست از راه سوند به مثانه انجام می‌شود؛ همان سونوگرافی ساده از روی پوست نیست. [NIDDK؛ EAU؛ RadiologyInfo]

با جواب سونوگرافی چه کنیم؟

اگر عبارتی مانند «گشادشدگی» در گزارش دیدید، از همان یک واژه دربارهٔ نیاز به عمل یا آیندهٔ کلیه نتیجه‌گیری نکنید. گزارش و تصاویر باید با سن، سابقه و بررسی‌های قبلی کنار هم قرار گیرند. زمان پیگیری یا نیاز به آزمایش دیگر را از پزشک درخواست‌کننده بپرسید. [CHOP؛ RadiologyInfo]

چه زمانی منتظر نوبت معمول نمانیم؟

اگر کودک علائم عفونت ادراری دارد، برای معاینه اقدام کنید. استفراغی که مانع نگه‌داشتن مایعات می‌شود، بدحال‌شدن سریع همراه تب یا بی‌حالی، و شیرخوار کوچکِ شل و بی‌حال یا با تغذیهٔ نامناسب، نیازمند ارزیابی فوری‌اند. سونوگرافی نوبتی نباید رسیدگی پزشکی را عقب بیندازد. [RCH]

هماهنگی نوبت فوری و اورژانسی سونوگرافی

اگر پزشک انجام فوری سونوگرافی را درخواست کرده است، برای هماهنگی نوبت و اطلاع از امکان پذیرش با مرکز نورسا به شمارهٔ ۰۹۳۵۳۳۳۳۲۷۹ تماس بگیرید.

در علائم هشدار یا بدحالی کودک، تماس با مرکز یا انتظار برای پاسخ و نوبت نباید مراجعهٔ فوری به اورژانس را به تأخیر بیندازد.

سه پرسش متداول

برای سونوگرافی کلیه کودک حتماً ناشتایی لازم است؟

خیر؛ آمادگی با نوع بررسی و دستور مرکز تغییر می‌کند. متن کامل نسخه را اعلام کنید، به‌ویژه اگر سونوگرافی شکم نیز درخواست شده است.

جواب طبیعی، عفونت ادراری را رد می‌کند؟

خیر. ارزیابی عفونت به علائم و آزمایش ادرار وابسته است و سونوگرافی طبیعی جای آن‌ها را نمی‌گیرد.

آیا «سونوگرافی کلیه و مجاری ادراری» همان بررسی همهٔ بیماری‌های ادراری است؟

خیر. این عنوان به ناحیهٔ مورد بررسی اشاره دارد؛ هیچ نتیجهٔ سونوگرافی به‌تنهایی تمام بیماری‌ها را رد نمی‌کند. هدف نسخه و نیاز به بررسی تکمیلی را پزشک مشخص می‌کند.

هماهنگی سونوگرافی کودک در تهران

برای هماهنگی نسخه و آمادگی در نورسا، سن کودک و نوع بررسی را هنگام تماس با ۰۹۳۵۳۳۳۳۲۷۹ بگویید. نشانی: تهران، خیابان شریعتی، بالاتر از حسینیه ارشاد، جنب درمانگاه کودکان ایران، پلاک ۱۱۰۷، طبقه هفتم. اطلاعات شعبهٔ نورسا و خدمات سونوگرافی کودکان در تهران در سایت در دسترس است. هزینه و پوشش بیمه را با عنوان دقیق نسخه استعلام کنید.