تصویر اصلی، مفهومی و ساخته‌شده با هوش مصنوعی است؛ بیمار، پزشک یا فضای واقعی مراکز را نشان نمی‌دهد.
سونوگرافی کلیه، مثانه و پروستات یکی از بررسی‌هایی است که پزشک ممکن است برای شناخت علت مشکلات ادراری درخواست کند. در این روش با امواج صوتی از اندام‌ها تصویر تهیه می‌شود و اشعهٔ ایکس به کار نمی‌رود. در بررسی معمول از روی شکم، پروب روی پوست حرکت می‌کند؛ ممکن است لازم باشد مثانه ابتدا پر باشد و پس از ادرار کردن دوباره بررسی شود. ۱، ۱۶
توصیهٔ عملی مرکز: زمان مناسب را به ما خبر دهید. وقتی احساس طبیعیِ نیاز به ادرار پیدا کردید، به پذیرش یا مسئول سونوگرافی اطلاع دهید. منتظر فشار شدید یا درد نمانید و پیش از رفتن به سرویس هماهنگ کنید تا بررسی قبل و بعد از تخلیه در زمان مناسب انجام شود.
این راهنما دربارهٔ سونوگرافی معمول دستگاه ادراری از روی شکم است. اگر روی نسخه روش دیگری، مانند سونوگرافی ترانس‌رکتال پروستات، نوشته شده، آمادگی و نحوهٔ انجام آن را جداگانه از مرکز بپرسید. ۹
سونوگرافی دستگاه ادراری چه اطلاعاتی می‌دهد؟
رادیولوژیست می‌تواند اندازه و موقعیت کلیه‌ها، بعضی سنگ‌ها، کیست‌ها و توده‌ها، و نشانه‌هایی از اختلال در تخلیهٔ ادرار از کلیه را بررسی کند. سونوگرافی مثانه نیز اطلاعاتی دربارهٔ دیواره، سنگ و بعضی ضایعات داخل مثانه می‌دهد. نوع بررسی به سؤال پزشک و یافته‌های بیمار بستگی دارد. ۱، ۵
در آقایانی که جریان ادرار ضعیف، شروع ادرار دشوار یا احساس تخلیه‌نشدن کامل دارند، بررسی مثانه و اندازهٔ پروستات ممکن است بخشی از ارزیابی باشد. اگر همراه این علائم، مشکل عملکرد کلیه، خون در ادرار، عفونت یا سابقهٔ سنگ مطرح باشد، پزشک ممکن است بررسی کلیه‌ها را نیز لازم بداند. درخواست سونوگرافی به‌تنهایی به معنای تشخیص بیماری خاص نیست. ۲
آیا سونوگرافی پروستات از روی شکم انجام می‌شود؟
پروستات را می‌توان در سونوگرافی لگن از روی شکم، همراه با مثانه، ارزیابی کرد. در این بررسی معمولاً اندازهٔ غده و ارتباط آن با مثانه اهمیت دارد. ۲
روش ترانس‌رکتال متفاوت است: پروب مخصوص از راه مقعد در فاصلهٔ نزدیک‌تری به پروستات قرار می‌گیرد. این روش ممکن است برای پرسش‌های تشخیصی مشخص یا هدایت نمونه‌برداری به کار رود. دستور آمادگی یا داروهای مربوط به نمونه‌برداری را نباید به سونوگرافی معمول شکمی تعمیم داد. ۹
آمادگی مناسب پیش از مراجعه
متن نسخه و دستور مرکز را ملاک قرار دهید. برای سونوگرافی دستگاه ادراری معمولاً لازم است مثانه به‌اندازهٔ کافی پر باشد، اما مقدار و زمان نوشیدن آب در دستور مراکز مختلف یکسان نیست. اگر دستور روشن دریافت نکرده‌اید، هنگام تعیین نوبت دربارهٔ آمادگی بپرسید. ۳، ۴، ۶
برای بررسیِ صرفِ کلیه و مثانه، اغلب می‌توان غذا خوردن معمول را ادامه داد. اگر سونوگرافی شکم، کبد یا کیسهٔ صفرا نیز هم‌زمان درخواست شده باشد، ممکن است ناشتا بودن لازم شود؛ بنابراین نسخه‌ای که چند عضو را شامل می‌شود، آمادگی متفاوتی دارد. ۷، ۸
اگر پزشک به دلیل بیماری قلبی، کلیوی یا وضعیت دیگری مصرف مایعات شما را محدود کرده، آن محدودیت را خودسرانه تغییر ندهید. پیش از مراجعه به مرکز اطلاع دهید تا روش آماده‌سازی با برنامهٔ درمانی شما هماهنگ شود. تجویز یک حجم ثابت آب برای همهٔ مراجعان مناسب نیست. ۸
داروهای تجویزشده را بدون دستور پزشک قطع نکنید. برای بررسی معمول کلیه و مثانه می‌توان داروها را طبق نسخه ادامه داد؛ اگر انسولین یا داروی وابسته به زمان مصرف می‌کنید، یا سوند دارید، از قبل موضوع را به مرکز بگویید. لباس راحتی بپوشید که دسترسی به شکم و پهلوها را آسان کند. ۳، ۴
احساس طبیعی دفع؛ راهنمای عملی برای زمان بررسی
منظور از احساس طبیعی دفع، همان نیازی است که در زندگی روزمره شما را به رفتن به سرویس در فرصت مناسب هدایت می‌کند. با شروع این احساس به کارکنان خبر دهید تا آمادگی مثانه بررسی شود. احساس دفع، حجم دقیق مثانه را نشان نمی‌دهد؛ اگر حس پرشدن مثانه در شما ضعیف است یا دستور ویژه‌ای دارید، از قبل اطلاع دهید. ۱۷
برای ارزیابی تخلیه، هم مثانهٔ کم‌پر و هم مثانهٔ بیش‌ازحد پر ممکن است شرایطی متفاوت از ادرار کردن معمول شما ایجاد کنند. در چنین وضعیتی، حتی اگر حجم باقی‌مانده درست اندازه‌گیری شود، نتیجه ممکن است نمایندهٔ عملکرد روزمرهٔ مثانه نباشد. هدف، بررسی در شرایط مناسب و قابل تفسیر است. ۱۲
اگر فشار مثانه آزاردهنده شده، به کارکنان بگویید؛ ممکن است تخلیهٔ بخشی از ادرار با هماهنگی لازم باشد. پس از اجازهٔ تخلیه، بدون تأخیر غیرضروری برای مرحلهٔ دوم برگردید. مطلب «باقی‌ماندهٔ ادرار بعد از تخلیهٔ مثانه چیست؟» جزئیات این بررسی را توضیح می‌دهد. ۳، ۱۵
چرا باقی‌ماندهٔ ادرار برای بررسی پروستات مهم است؟
اندازه‌گیری باقی‌ماندهٔ ادرار یا PVR، در کنار علائم و دیگر یافته‌ها، به ارزیابی تخلیهٔ مثانه در بیماران مبتلا به بزرگی خوش‌خیم پروستات کمک می‌کند. پیگیری تغییرات آن برای ارزیابی پاسخ به درمان اهمیت دارد؛ تصمیم درمانی بر مجموعهٔ این اطلاعات استوار است. ۲، ۱۸
هنگام سونوگرافی چه اتفاقی می‌افتد؟
روی تخت دراز می‌کشید و ژل روی پوست قرار می‌گیرد. برای دید بهتر کلیه‌ها ممکن است از شما بخواهند به پهلو بچرخید یا چند لحظه نفس را نگه دارید. در صورت درخواست بررسی تخلیهٔ مثانه، پس از تصاویر اولیه به سرویس می‌روید و برای اندازه‌گیری دوباره برمی‌گردید. ۴
این بررسی معمولاً به بیهوشی نیاز ندارد و پس از سونوگرافی خارجی می‌توانید کارهای روزمره را ادامه دهید. زمان لازم به محدودهٔ بررسی و وضعیت بیمار بستگی دارد؛ مدت دقیق حضور در مرکز را هنگام نوبت‌گیری بپرسید. ۵، ۶
نتیجهٔ سونوگرافی چگونه تفسیر می‌شود؟
گزارش باید در کنار علائم، معاینه و آزمایش‌های لازم خوانده شود. برای نمونه، کارکرد کلیه تنها از ظاهر سونوگرافی مشخص نمی‌شود و آزمایش خون و ادرار ممکن است لازم باشد. گاز روده یا دشواری تصویربرداری می‌تواند کیفیت بعضی تصاویر را محدود کند. طبیعی بودن گزارش هم همیشه به معنای پایان بررسیِ علائم مداوم نیست. ۱، ۵، ۱۰
پرسش‌های رایج
آیا سونوگرافی معمول شکمی تزریق یا ورود وسیله به بدن دارد؟
در سونوگرافی معمول خارجی، پروب روی پوست قرار می‌گیرد. روش‌های داخلی و اقداماتی مانند نمونه‌برداری بررسی‌های جداگانه‌اند و باید پیش از انجام توضیح داده شوند. ۶
آیا سونوگرافی پروستات برای رد یا تأیید سرطان کافی است؟
خیر. تصمیم دربارهٔ احتمال سرطان به ارزیابی پزشکی نیاز دارد و ممکن است شامل آزمایش PSA، ام‌آر‌آی یا نمونه‌برداری باشد. تصویر طبیعی در سونوگرافی شکمی جای این مسیر تشخیصی را نمی‌گیرد. ۱۳، ۱۴
اگر اصلاً نتوانم ادرار کنم، منتظر نوبت بمانم؟
ناتوانی ناگهانی در دفع ادرار، به‌ویژه همراه با درد یا تورم پایین شکم، نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است. برای چنین وضعیتی منتظر نوبت معمول سونوگرافی نمانید. ۱۱
این مطلب برای آموزش عمومی است و جایگزین ارزیابی پزشک و دستور اختصاصی مرکز برای شرایط شما نیست.
