تصویر اصلی، مفهومی و ساخته‌شده با هوش مصنوعی است؛ بیمار، پزشک یا فضای واقعی مراکز را نشان نمی‌دهد.
اگر در نسخه یا گزارش سونوگرافی عبارت «باقی‌ماندهٔ ادرار»، «رزیدوی ادراری» یا PVR را می‌بینید، منظور حجم ادراری است که بعد از ادرار کردن در مثانه مانده است. پزشک از این اندازه‌گیری برای بررسی تخلیهٔ مثانه کمک می‌گیرد. PVR را می‌توان با سونوگرافی یا روش سوندگذاری اندازه گرفت؛ این مطلب دربارهٔ روش سونوگرافی است. ۴
توصیهٔ عملی مرکز برای نتیجهٔ قابل تفسیر: وقتی به‌طور طبیعی احساس نیاز به ادرار کردید، به کارکنان اطلاع دهید. برای آماده‌شدن، خود را تا مرز درد و فشار شدید نگه ندارید. رفتن به سرویس را هماهنگ کنید و بعد از تخلیه، سریع برای اندازه‌گیری دوباره برگردید.
چرا ثبت PVR در گزارش برای درمان اهمیت دارد؟
در بررسی تخلیهٔ مثانه، به‌ویژه برای علائم مرتبط با بزرگی خوش‌خیم پروستات، ثبت حجم باقی‌مانده بر حسب میلی‌لیتر و پیگیری تغییرات آن اهمیت بالینی دارد. PVR به ارزیابی پاسخ به درمان کمک می‌کند؛ تصمیم دربارهٔ ادامه یا تغییر درمان بر مجموعهٔ علائم، معاینه و یافته‌های لازم استوار است. ۶، ۱۲
چرا بعد از رفتن به سرویس دوباره سونوگرافی می‌کنند؟
تصویر مثانهٔ پر و اندازه‌گیری پس از تخلیه به دو سؤال متفاوت پاسخ می‌دهند. در مرحلهٔ دوم هدف این است که مشخص شود چه مقدار ادرار باقی مانده است. وقتی هر دو مرحله درخواست شده باشد، رفتن به سرویس پایان کار نیست و باید برای اندازه‌گیری مجدد برگردید. ۸
در بررسی معمول، ژل روی پایین شکم قرار می‌گیرد و پروب روی پوست حرکت می‌کند. ممکن است ابتدا حجم مثانه بررسی شود؛ سپس در فضای خصوصی ادرار می‌کنید و اندازه‌گیری تکرار می‌شود. ورود پروب به مجرای ادرار بخشی از این روش نیست. ۸
پزشک در چه شرایطی این بررسی را درخواست می‌کند؟
احساس تخلیه‌نشدن کامل، جریان ضعیف، دشواری شروع ادرار، ادرارهای مکرر با حجم کم یا بعضی موارد نشت ادرار می‌توانند از دلایل ارزیابی باشند. بااین‌حال، شدت احساس بیمار همیشه نشان‌دهندهٔ مقدار باقی‌مانده نیست؛ اختلال مزمن تخلیه گاهی علائم کمی دارد. ۵
این بررسی محدود به آقایان یا بیماری پروستات نیست. در خانم‌های دارای علائم دستگاه ادراری تحتانی نیز اندازه‌گیری PVR می‌تواند بخشی از ارزیابی باشد. گاهی پزشک برای پیگیری اثر یک درمان بر تخلیهٔ مثانه، اندازه‌گیری را تکرار می‌کند. ضرورت و فاصلهٔ تکرار برای هر بیمار جدا تعیین می‌شود. ۹
چگونه برای اندازه‌گیری آماده شویم؟
اگر همراه PVR، سونوگرافی کلیه و مثانه دارید، دستور آمادگی همان نوبت را رعایت کنید. ممکن است از شما بخواهند با مثانهٔ پر مراجعه کنید و تا مرحلهٔ اول ادرار نکنید. پیش از رفتن به سرویس، هماهنگ کنید تا مرحلهٔ پس از تخلیه در زمان مناسب انجام شود. ۲، ۸
اگر محدودیت پزشکی برای مصرف مایعات دارید، برای پر کردن مثانه آب اضافه و برخلاف برنامهٔ پزشک ننوشید؛ پیش از مراجعه موضوع را به مرکز بگویید. مقدار آب باید متناسب با شرایط شما تعیین شود. ۳
داروها را خودسرانه قطع یا جابه‌جا نکنید. فهرست داروهای تجویزشده و بدون نسخه را به پزشک اطلاع دهید؛ بررسی داروها، بیماری‌های قبلی و سابقهٔ جراحی بخشی از پیدا کردن علت مشکل تخلیه است. ۱، ۴
چرا میزان پر بودن مثانه مهم است؟
احساس معمول نیاز به دفع، یک راهنمای عملی برای خبر دادن به کارکنان است. این احساس، حجم ثابتی از ادرار را در همهٔ افراد نشان نمی‌دهد. اگر احساس پرشدن مثانه در شما ضعیف است، یا پزشک برنامهٔ خاصی تعیین کرده، آن را به مرکز بگویید تا زمان بررسی متناسب با شرایط شما تعیین شود. ۱۱
اگر هنگام تخلیه، مثانه هنوز کم‌پر باشد یا برعکس، مدت زیادی نگه داشته و بیش‌ازحد پر شده باشد، ادرار کردن ممکن است شبیه روال معمول شما نباشد. مسئله همیشه خطای اندازه‌گیری نیست: حجم را می‌توان درست اندازه گرفت، ولی تخلیهٔ آن نوبت ممکن است نمایندهٔ عملکرد روزمره نباشد. هر تفاوتی با دفع معمول خود را به رادیولوژیست اطلاع دهید. ۷
چرا باید پس از تخلیه زود برگردیم؟
فاصلهٔ بین پایان ادرار و اندازه‌گیری بهتر است کوتاه باشد. با گذشت زمان، ادرار تازه دوباره وارد مثانه می‌شود و ممکن است بخشی از حجم دیده‌شده مربوط به پرشدن مجدد باشد. پس از رفتن به سرویس، طبق راهنمایی کارکنان برای اندازه‌گیری برگردید. ۷، ۱۰
اگر از شما بخواهند یک بار دیگر ادرار کنید یا اندازه‌گیری تکرار شود، الزاماً به معنای وجود بیماری مهم نیست. وقتی نتیجه با شرایط بیمار سازگار نباشد، تکرار در شرایط مناسب می‌تواند به تفسیر بهتر کمک کند. ۶، ۱۰
چه مقدار باقی‌مانده طبیعی است؟
عدد PVR معمولاً بر حسب میلی‌لیتر یا سی‌سی گزارش می‌شود، اما یک عددِ جدا از شرایط بیمار پاسخ کامل نمی‌دهد. در ارزیابی مردان دارای علائم ادراری، مقدار باقی‌مانده می‌تواند در نوبت‌های مختلف تغییر کند و آستانهٔ واحدی برای تصمیم‌گیری درمانی همهٔ بیماران وجود ندارد. ۶
در خانم‌ها نیز دربارهٔ یک حد ثابت و همگانی برای باقی‌ماندهٔ مهم توافق وجود ندارد. پزشک علاوه بر عدد گزارش، علائم، وضعیت تخلیه و دیگر یافته‌ها را در نظر می‌گیرد. بنابراین مقایسهٔ نتیجه با یک «عدد طبیعی» در اینترنت نباید جای تفسیر پزشکی را بگیرد. ۹
برای گفت‌وگو دربارهٔ گزارش، این پرسش‌ها کمک‌کننده‌اند: آیا ادرار کردنم در مرکز مثل همیشه بود؟ آیا لازم است اندازه‌گیری تکرار شود؟ این نتیجه در کنار علائم و آزمایش‌ها چه معنایی دارد؟ آیا بررسی دیگری لازم است؟
آیا باقی‌ماندهٔ زیاد حتماً یعنی پروستات بزرگ یا انسداد؟
خیر. اختلال خروج ادرار و ضعیف بودن انقباض عضلهٔ مثانه هر دو می‌توانند در بالا رفتن PVR نقش داشته باشند. عدد باقی‌مانده به‌تنهایی علت را مشخص نمی‌کند و نباید از روی آن دربارهٔ عمل جراحی یا درمان خاص نتیجه گرفت. ۶
پزشک ممکن است برای بررسی علت، معاینه و آزمایش ادرار یا خون درخواست کند. در بعضی بیماران، بررسی جریان ادرار یا آزمایش عملکرد مثانه نیز مطرح می‌شود. همهٔ این بررسی‌ها برای همهٔ افراد لازم نیستند؛ انتخاب آن‌ها به سؤال بالینی بستگی دارد. ۴
پرسش‌های رایج
آیا اندازه‌گیری PVR درد دارد؟
روش سونوگرافی از روی پوست انجام می‌شود. ممکن است پر بودن مثانه کمی ناراحت‌کننده باشد؛ این ناراحتی را به کارکنان بگویید. ۸
آیا فقط با طبیعی بودن PVR می‌توان همهٔ مشکلات ادراری را رد کرد؟
خیر. PVR فقط یکی از بخش‌های ارزیابی علائم ادراری است. تشخیص به شرح حال، معاینه و در صورت نیاز آزمایش‌های دیگر وابسته است. ۶
چه زمانی باید فوری مراجعه کرد؟
اگر ناگهان قادر به ادرار کردن نیستید، به‌خصوص همراه با درد یا تورم پایین شکم، برای ارزیابی فوری پزشکی اقدام کنید. این وضعیت را به انتظار نوبت سونوگرافی یا اندازه‌گیری معمول PVR موکول نکنید. ۵
راهنمای مرتبط پیش از مراجعه
این مطلب برای آموزش عمومی است و جایگزین ارزیابی پزشک و دستور اختصاصی مرکز برای شرایط شما نیست.
